رایگان و بدون ثبت‌نام
راهنما و مرجع آموزشی

اضافه‌کاری قانون کار چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

طبق قانون کار جمهوری اسلامی ایران، ساعات کاری قانونی کارگران ۴۴ ساعت در هفته (به طور میانگین ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه در روز برای ۶ روز کاری) است. هرگونه کار بیش از این ساعات موظف، به عنوان «اضافه‌کاری» محسوب شده و مستلزم پرداخت دستمزد مازاد است.

مطابق ماده ۵۹ قانون کار، برای هر ساعت کار اضافی باید ۴۰ درصد اضافه بر مزد هر ساعت کار عادی پرداخت گردد (یعنی نرخ هر ساعت اضافه‌کاری برابر ۱.۴ برابر دستمزد عادی است).

مراحل محاسبه مبلغ اضافه‌کاری ماهانه

نحوه استخراج نرخ و مبلغ کل اضافه‌کاری:

۱

محاسبه نرخ یک ساعت کار عادی

حقوق پایه ماهانه بر ۲۲۰ ساعت (ساعات استاندارد موظف کارکرد ماهانه) تقسیم می‌شود.

۲

اعمال ضریب قانونی ۴۰ درصد (۱.۴)

دستمزد هر ساعت عادی در ضریب ۱.۴ ضرب می‌شود تا نرخ هر ساعت اضافه‌کاری مشخص شود.

۳

ضرب در تعداد کل ساعات اضافه‌کاری

نرخ یک ساعت اضافه‌کاری در مجموع ساعات کارکرد مازاد در طول ماه ضرب می‌گردد.

فرمول و مبانی ریاضی

فرمول رسمی محاسبه نرخ هر ساعت اضافه‌کاری

مجموع اضافه‌کاری ماهانه = تعداد ساعات اضافه‌کاری × نرخ هر ساعت اضافه‌کاری.

نرخ ساعت عادی = حقوق پایه ÷ ۲۲۰ | نرخ هر ساعت اضافه‌کاری = نرخ ساعت عادی × ۱.۴
حقوق پایه
پایه حقوق ماهانه: مزد ثابت ماهانه کارگر.
۲۲۰ ساعت
ساعات کاری موظف ماه: استاندارد کار ماهانه طبق قانون کار (۷.۳۳ ساعت × ۳۰ روز).
۱.۴
ضریب اضافه‌کاری: ۱۰۰ درصد مزد عادی به علاوه ۴۰ درصد فوق‌العاده اضافه‌کاری.
مثال عددی و حل گام‌به‌گام

مثال عددی: محاسبه ۲۰ ساعت اضافه‌کاری برای پایه حقوق ۱۲ میلیون تومان

کارگری با حقوق پایه ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان و ۲۰ ساعت اضافه‌کاری در ماه:

مشخصات مفروضات:
حقوق پایه ماهانه:۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
ساعات اضافه‌کاری:۲۰ ساعت
مراحل محاسبه:
گام اول:نرخ هر ساعت عادی: ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۲۰ = ۵۴٬۵۴۵ تومان
گام دوم:نرخ هر ساعت اضافه‌کاری: ۵۴٬۵۴۵ × ۱.۴ = ۷۶٬۳۶۳ تومان
گام سوم:مجموع اضافه‌کاری ۲۰ ساعت: ۷۶٬۳۶۳ × ۲۰ = ۱٬۵۲۷٬۲۶۰ تومان
نتایج محاسبه شده مثال:
نرخ هر ساعت اضافه‌کاری۷۶٬۳۶۳ تومان
مجموع دریافتی اضافه‌کاری۱٬۵۲۷٬۲۶۰ تومان
جدول ارقام و سناریوهای رایج

جدول مقایسه مبلغ اضافه‌کاری بر اساس ساعات کاری و حقوق پایه

مبالغ دریافتی اضافه‌کاری برای ۱۰ تا ۵۰ ساعت کار مازاد:

حقوق پایهنرخ هر ساعت۱۰ ساعت۲۰ ساعت۳۰ ساعت۵۰ ساعت
۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان۶۳٬۶۳۶ تومان۶۳۶٬۳۶۰ تومان۱٬۲۷۲٬۷۲۰ تومان۱٬۹۰۹٬۰۸۰ تومان۳٬۱۸۱٬۸۰۰ تومان
۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان۷۶٬۳۶۳ تومان۷۶۳٬۶۳۰ تومان۱٬۵۲۷٬۲۶۰ تومان۲٬۲۹۰٬۸۹۰ تومان۳٬۸۱۸٬۱۵۰ تومان
۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان۹۵٬۴۵۴ تومان۹۵۴٬۵۴۰ تومان۱٬۹۰۹٬۰۸۰ تومان۲٬۸۶۳٬۶۲۰ تومان۴٬۷۷۲٬۷۰۰ تومان
۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان۱۲۷٬۲۷۲ تومان۱٬۲۷۲٬۷۲۰ تومان۲٬۵۴۵٬۴۴۰ تومان۳٬۸۱۸٬۱۶۰ تومان۶٬۳۶۳٬۶۰۰ تومان

کلیه مبالغ با اعمال ضریب ۱.۴ قانونی محاسبه شده است.

پاسخ به ابهامات رایج

سؤالات متداول درباره محاسبه اضافه‌کاری

اضافه‌کاری ضریب ۱.۴ دارد. جمعه‌کاری طبق ماده ۶۲ قانون کار علاوه بر مزد عادی دارای ۴۰ درصد فوق‌العاده است. اگر کار در روز جمعه به عنوان ساعات مازاد باشد، مجموعاً مشمول ۱.۸ برابر دستمزد می‌شود.