رایگان و بدون ثبت‌نام
راهنما و مرجع آموزشی

محاسبه اقساط وام چگونه انجام می‌شود؟

در شبکه بانکی کشور و طبق مصوبات شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، نحوه محاسبه اقساط تسهیلات بر مبنای «روش تقسیط ماهانه با بهره کاهنده (Amortization)» صورت می‌گیرد. در این روش، مبلغ قسط پرداختی متقاضی در تمام ماه‌ها ثابت است، اما در ماه‌های آغازین بخش عمده هر قسط را سود وام تشکیل می‌دهد و به تدریج با کاهش مانده بدهی اصل وام، سهم سود کاهش یافته و سهم اصل وام پرداختی افزایش می‌یابد.

برای آگاهی از بار مالی واقعی وام، باید سه فاکتور اساسی را بررسی کنید: ۱. مبلغ قسط ماهیانه و تناسب آن با درآمد پایدار شما، ۲. سود کل که بانک بابت این تسهیلات دریافت می‌کند، و ۳. مجموع بازپرداخت نهایی که برابر اصل وام به علاوه کل سود است.

مراحل گام‌به‌گام نحوه استهلاک وام بانکی

برای درک بهتر سازوکار تسهیلات بانکی، فرایند تسویه به این ترتیب در بانک پیاده می‌شود:

۱

محاسبه نرخ بهره ماهانه

نرخ سود سالانه اعلام‌شده توسط بانک (مثلاً ۲۳٪ مصوب) بر ۱۲ ماه تقسیم می‌شود تا نرخ بهره مؤثر هر ماه استخراج شود.

۲

محاسبه قسط ثابت با فرمول ارزش فعلی اقساط

با اعمال فرمول مرکب کسری بانک مرکزی، قسط ثابتی تعیین می‌شود که تا پایان مدت بازپرداخت (مثلاً ۳۶ ماه) تغییر نخواهد کرد.

۳

کسر سود از مانده بدهی در هر ماه

در هر ماه، سود بر اساس مانده اصل بدهی محاسبه می‌شود. مابقی مبلغ پرداختی شما از اصل بدهی کم شده و مبنای محاسبه ماه بعد قرار می‌گیرد.

فرمول و مبانی ریاضی

فرمول رسمی بانک مرکزی برای محاسبه اقساط وام

این فرمول استاندارد بین‌المللی استهلاک اقساط تسهیلات با بهره کاهنده است که بانک مرکزی ایران نیز کلیه بانک‌های دولتی و خصوصی را ملزم به استفاده از آن نموده است.

M = P × [ r(1 + r)^n ] / [ (1 + r)^n - 1 ]
M
مبلغ هر قسط ماهانه (Payment): مبلغ ثابتی که متقاضی وام باید در سررسید هر ماه پرداخت کند.
P
اصل مبلغ وام (Principal): کل مبلغ تسهیلاتی که در ابتدا از بانک دریافت شده است.
r
نرخ سود ماهانه وام (Monthly Interest Rate): برابر نرخ سود سالانه تقسیم بر ۱۲۰۰ (برای مثال سود ۲۳٪ برابر ۰.۰۱۹۱۶۶ است).
n
تعداد کل اقساط (Term in Months): تعداد ماه‌های بازپرداخت تسهیلات (مثلاً ۱۲، ۲۴، ۳۶ یا ۶۰ ماه).
مثال عددی و حل گام‌به‌گام

مثال عددی واقعی: محاسبه وام ۱۰۰ میلیون تومانی با سود ۲۳٪

فرض کنید قصد دارید مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان تسهیلات بانکی با نرخ سود مصوب ۲۳ درصد سالانه و با مدت بازپرداخت ۳۶ ماهه (۳ سال) دریافت نمایید:

مشخصات مفروضات:
اصل مبلغ وام (P):۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
نرخ سود سالانه:۲۳ درصد
مدت بازپرداخت (n):۳۶ ماه (۳ سال)
مراحل محاسبه:
گام اول:محاسبه نرخ ماهانه: r = ۲۳ / ۱۲۰۰ = ۰.۰۱۹۱۶۶۷
گام دوم:محاسبه توان بازپرداخت: (1 + r)^36 = 1.9804
گام سوم:جایگذاری در صورت و مخرج فرمول قسط ماهانه
نتایج محاسبه شده مثال:
مبلغ قسط ماهانه۳٬۸۷۰٬۵۷۰ تومان
سود کل پرداختی به بانک۳۹٬۳۴۰٬۵۰۰ تومان
مجموع کل بازپرداخت نهایی۱۳۹٬۳۴۰٬۵۰۰ تومان
جدول ارقام و سناریوهای رایج

جدول مقایسه اقساط وام‌های رایج (۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰، ۵۰۰ میلیون و ۱ میلیارد تومان)

در این جدول، مبلغ اقساط ماهانه و سود کل برای مبالغ پرکاربرد وام بر مبنای نرخ سود ۲۳٪ مصوب شورای پول و اعتبار در دوره‌های مختلف محاسبه شده است:

مبلغ واممدت بازپرداختنرخ سودمبلغ قسط ماهانهسود کل واممجموع بازپرداخت
۵۰ میلیون تومان۱۲ ماه (۱ سال)۲۳٪۴٬۷۰۵٬۰۰۰ تومان۶٬۴۶۰٬۰۰۰ تومان۵۶٬۴۶۰٬۰۰۰ تومان
۵۰ میلیون تومان۲۴ ماه (۲ سال)۲۳٪۲٬۶۲۲٬۰۰۰ تومان۱۲٬۹۲۸٬۰۰۰ تومان۶۲٬۹۲۸٬۰۰۰ تومان
۵۰ میلیون تومان۳۶ ماه (۳ سال)۲۳٪۱٬۹۳۵٬۰۰۰ تومان۱۹٬۶۷۰٬۰۰۰ تومان۶۹٬۶۷۰٬۰۰۰ تومان
۱۰۰ میلیون تومان۲۴ ماه (۲ سال)۲۳٪۵٬۲۴۴٬۰۰۰ تومان۲۵٬۸۵۶٬۰۰۰ تومان۱۲۵٬۸۵۶٬۰۰۰ تومان
۱۰۰ میلیون تومان۳۶ ماه (۳ سال)۲۳٪۳٬۸۷۱٬۰۰۰ تومان۳۹٬۳۴۰٬۰۰۰ تومان۱۳۹٬۳۴۰٬۰۰۰ تومان
۱۰۰ میلیون تومان۴۸ ماه (۴ سال)۲۳٪۳٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان۵۳٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان۱۵۳٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان
۲۰۰ میلیون تومان۲۴ ماه (۲ سال)۲۳٪۱۰٬۴۸۸٬۰۰۰ تومان۵۱٬۷۱۲٬۰۰۰ تومان۲۵۱٬۷۱۲٬۰۰۰ تومان
۲۰۰ میلیون تومان۳۶ ماه (۳ سال)۲۳٪۷٬۷۴۱٬۰۰۰ تومان۷۸٬۶۸۰٬۰۰۰ تومان۲۷۸٬۶۸۰٬۰۰۰ تومان
۲۰۰ میلیون تومان۶۰ ماه (۵ سال)۲۳٪۵٬۶۸۵٬۰۰۰ تومان۱۴۱٬۱۰۰٬۰۰۰ تومان۳۴۱٬۱۰۰٬۰۰۰ تومان
۵۰۰ میلیون تومان۳۶ ماه (۳ سال)۲۳٪۱۹٬۳۵۳٬۰۰۰ تومان۱۹۶٬۷۰۰٬۰۰۰ تومان۶۹۶٬۷۰۰٬۰۰۰ تومان
۵۰۰ میلیون تومان۶۰ ماه (۵ سال)۲۳٪۱۴٬۲۱۲٬۰۰۰ تومان۳۵۲٬۷۲۰٬۰۰۰ تومان۸۵۲٬۷۲۰٬۰۰۰ تومان
۱ میلیارد تومان۶۰ ماه (۵ سال)۲۳٪۲۸٬۴۲۵٬۰۰۰ تومان۷۰۵٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان۱٬۷۰۵٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان

کلیه مبالغ به صورت تقریبی و گردشده به نزدیک‌ترین هزار تومان است. مبالغ بیمه عمر مانده بدهکار یا کارمزدهای متفرقه تشکیل پرونده در ارقام فوق لحاظ نشده است.

نکات طلایی قبل از دریافت وام بانکی

  • حتماً قبل از امضای قرارداد، جدول استهلاک اقساط و جمع بازپرداخت را دریافت و با این ماشین حساب تطبیق دهید.
  • اگر بانک شرط سپرده مسدودی بدون سود دارد، نرخ بهره واقعی شما حداقل ۴ تا ۶ درصد بالاتر از نرخ اسمی قرارداد تمام خواهد شد.
  • تاریخ سررسید اقساط را چند روز پس از تاریخ واریز حقوق ماهانه خود تنظیم کنید تا مشمول جریمه دیرکرد (وجه التزام ۶ درصدی) نشوید.
  • در صورت امکان، مدت بازپرداخت را متناسب با توان مالی خود کوتاه‌تر انتخاب کنید تا سود کل کمتری به بانک بپردازید.
پاسخ به ابهامات رایج

سؤالات متداول درباره محاسبه اقساط و سود وام

زیرا در ماه‌های نخست، کل مانده بدهی اصل وام دست شماست؛ در نتیجه بهره بر روی کل پول حساب می‌شود. با پرداخت هر قسط، بخشی از اصل بدهی کم می‌شود و در نتیجه سود ماه بعد کاهش یافته و سهم تسویه اصل وام بیشتر می‌شود.